Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ: загвар болон анхаарах гол заалтууд

Бизнесээ өргөжүүлэх, тодорхой асуудлыг шийдвэрлэх, шинэ ур чадвар нэвтрүүлэх үед мэргэжлийн зөвлөх ажиллуулах нь хамгийн үр дүнтэй аргуудын нэг. Гэвч олон бизнес эрхлэгчид зөвлөхтэй хамтран ажиллахдаа албан ёсны гэрээ байгуулалгүйгээр “аман тохиролцоо”-нд найдах эсвэл дутуу, ерөнхий гэрээ ашиглах нь элбэг. Энэ нь эцэстээ ажлын цар хүрээ, төлбөр тооцоо, хүлээгдэж буй үр дүн дээр үл ойлголцол үүсгэж, цаг хугацаа, мөнгө, нэр хүндээрээ хохирох эрсдэлд хүргэдэг.

Энэхүү нийтлэл нь таныг дээрх эрсдэлээс сэргийлэхэд тусална. Бид зөвлөх үйлчилгээний гэрээ гэж юу болох, түүнийг ажлын гэрээнээс юугаараа ялгаатайг тайлбарлаж, гэрээнд заавал тусгах ёстой 8 гол заалтыг дэлгэрэнгүй танилцуулна. Мөн түгээмэл гаргадаг алдаануудаас сэрэмжлүүлж, таны бизнест шууд ашиглах боломжтой, ойлгомжтой зөвлөх үйлчилгээний гэрээний загварыг татаж авахаар бэлтгэлээ.

Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ гэж юу вэ?

Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ гэдэг нь нэг талаас үйлчлүүлэгч (захиалагч), нөгөө талаас тодорхой чиглэлээр мэргэшсэн, бие даасан этгээд (зөвлөх) хооронд байгуулж буй албан ёсны бичиг баримт юм. Энэхүү гэрээгээр зөвлөх нь тохиролцсон хугацаанд, тодорхой ажлыг гүйцэтгэж, тодорхой үр дүн гаргаж өгөх үүрэг хүлээж, хариуд нь захиалагч төлбөр төлөхөөр харилцан тохиролцдог.

Энэ нь ажлын гэрээнээс зарчмын хувьд ялгаатай.

• Ажлын гэрээ: Ажилтан нь компанийн дотоод журамд захирагдаж, тогтмол цалин авч, байгууллагын нэг хэсэг болдог.
• Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ: Зөвлөх нь бие даасан гүйцэтгэгч бөгөөд ажлаа хэрхэн хийх арга барилаа өөрөө тодорхойлж, зөвхөн тохиролцсон үр дүнг хүлээлгэн өгөхөд төвлөрдөг. Тэрээр захиалагч байгууллагын ажилтан биш юм.

Гэрээний бүтэц — 4 үндсэн хэсэг

Монгол Улсын төрийн худалдан авалтад ашигладаг албан ёсны загварууд нь ихэвчлэн дөрвөн үндсэн хэсгээс бүрддэг. Үүнд:

1. Гэрээний загвар: Талуудын мэдээлэл, гэрээний гол нөхцөлүүдийг багтаасан үндсэн хэсэг.
2. Гэрээний ерөнхий нөхцөл: Бүх төрлийн гэрээнд нийтлэг байдаг стандарт заалтууд.
3. Гэрээний тусгай нөхцөл: Тухайн үйлчилгээний онцлогоос хамаарч тодорхойлсон нэмэлт заалтууд.
4. Хавсралт: Ажлын даалгавар, төлбөрийн хуваарь, тайлангийн загвар зэрэг дэлгэрэнгүй мэдээлэл.

Хувийн хэвшлийн бизнесүүдийн хувьд энэхүү бүтцийг хялбаршуулж, нэг баримт бичигт нэгтгэн ашиглах нь илүү үр дүнтэй байдаг. Бидний бэлтгэсэн загвар нь энэхүү хялбаршуулсан, практик хэрэглээнд зориулагдсан.

Заавал тусгах 8 гол заалт

Сайн гэрээ бол ирээдүйд гарч болзошгүй маргааныг урьдчилан харж, шийдлийг нь тодорхойлсон замын зураг юм. Таны гэрээнд дараах 8 заалт заавал туссан байх шаардлагатай.

• Ажлын цар хүрээ (Scope of Work): Зөвлөх яг юу хийх, мөн юу хийхгүйг маш тодорхой зааж өгөх хэрэгтэй. Энэ нь “scope creep” буюу ажлын цар хүрээ хяналтгүй тэлэхээс сэргийлнэ.
• Үр дүн ба хүлээлгэн өгөх зүйлс (Deliverables): Ажлын төгсгөлд ямар бодит үр дүн (жишээ нь: судалгааны тайлан, маркетингийн стратеги, бизнес төлөвлөгөө) хүлээлгэн өгөхийг тодорхойлно.
• Хугацаа (Timeline): Ажил эхлэх, дуусах огноо, дунд шатны ажлуудыг хүлээлгэн өгөх эцсийн хугацаа (milestones) зэргийг нарийвчлан тусгана.
• Төлбөр ба төлөх нөхцөл (Payment Terms): Нийт төлбөрийн дүн, урьдчилгаа төлбөр байгаа эсэх, төлбөрийг хэзээ, ямар хэлбэрээр (үе шаттай, сар бүр, ажлын үр дүнгээр) төлөхийг тодорхойлно.
• Нууцлал (Confidentiality): Зөвлөх нь захиалагчийн бизнесийн нууц, санхүүгийн мэдээлэл зэрэг эмзэг мэдээллийг задруулахгүй байх үүргийг хүлээлгэнэ.
• Оюуны өмч (Intellectual Property): Зөвлөхийн гүйцэтгэсэн ажлын үр дүнд бий болсон оюуны өмч (тайлан, дизайн, код г.м) хэний эзэмшилд байхыг тохиролцоно. Ихэнх тохиолдолд төлбөрийг бүрэн төлснөөр өмчлөх эрх нь захиалагчид шилждэг.
• Хариуцлага ба гэрээ цуцлах нөхцөл (Liability & Termination): Талуудын аль нэг нь үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд ямар хариуцлага хүлээх, ямар нөхцөлд гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцалж болохыг заана.
• Маргаан шийдвэрлэх журам (Dispute Resolution): Талуудын хооронд санал зөрөлдөөн гарвал эхлээд хэлэлцээрийн замаар, болохгүй бол аль шүүхээр шийдвэрлүүлэхээ урьдчилан тохиролцоно.

Түгээмэл гаргадаг 5 алдаа

Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ байгуулахдаа дараах алдаанаас зайлсхийгээрэй.

1. Аман тохиролцоонд найдах: “Бид хоёр ойлголцсон” гэх хандлага нь эцэстээ заавал маргаан дагуулдаг. Бүх зүйлийг бичгээр баталгаажуул.
2. Ажлын цар хүрээг тодорхойгүй үлдээх: “Маркетингийн зөвлөгөө өгнө” гэх мэт ерөнхий тодорхойлолт нь талуудын хүлээлтийг зөрүүлэх үндэс болдог.
3. Үр дүнг хэмжих боломжгүй тодорхойлох: “Борлуулалтыг нэмэгдүүлнэ” гэхийн оронд “3-р улиралд борлуулалтыг 15%-иар нэмэгдүүлэх стратеги боловсруулж хүлээлгэн өгнө” гэх мэт хэмжигдэхүйц зорилт тавих хэрэгтэй.
4. Төлбөрийн нөхцөлийг бүрхэг орхих: Төлбөр хэзээ хийгдэх нь тодорхойгүй бол зөвлөхийн ажлын идэвх буурах, төслийн явц удаашрах шалтгаан болно.
5. Гэрээ цуцлах заалтгүй байх: Хамтын ажиллагаа үр дүнгүй болсон үед гэрээнээс гарах боломжгүй “гацаанд” орохоос сэргийлнэ.

Хэзээ мэргэжлийн зөвлөх шаардлагатай вэ?

Танай байгууллагад тодорхой ур чадвар дутагдаж байвал, гаднын объектив дүгнэлт хэрэгтэй болсон үед, эсвэл томоохон төслийг удирдан чиглүүлэх туршлагатай мэргэжилтэн хэрэгцээтэй үед зөвлөх ажиллуулах нь зөв шийдэл байдаг. Ялангуяа төслийн удирдлага, менежментийн чиглэлийн зөвлөх нь танай багийн ажлын бүтээмжийг нэмэгдүүлж, төслийг цаг хугацаа, төсөвт нь багтаан амжилттай дуусгахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.

Мэргэжлийн зөвлөхтэй хамтран ажиллахаасаа өмнө төслийн менежментийн үндсэн ойлголтууд-тай танилцсан байх нь харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлж, хамтын ажиллагааг илүү үр дүнтэй болгодог.

Түгээмэл асуулт

Гэрээг нотариатаар батлуулах шаардлагатай юу?

Үгүй. Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ нь үл хөдлөх хөрөнгөтэй холбоотой эсвэл хуульд тусгайлан заагаагүй бол талууд гарын үсэг зурж, (хуулийн этгээд бол) тамга дарж баталгаажуулахад л хүчин төгөлдөр болдог.

Зөвлөх үйлчилгээний гэрээ ба ажлын гэрээний ялгаа юу вэ?

Гол ялгаа нь хараат бус байдал юм. Ажилтан нь компанийн нэг хэсэг болж, удирдлагад захирагддаг бол зөвлөх нь бие даасан гүйцэтгэгч бөгөөд зөвхөн тохиролцсон үр дүнг гаргаж өгөх үүрэгтэй. Энэ нь татвар, нийгмийн даатгал, хяналтын хувьд ч ялгаатай байдаг.

Энэхүү загварыг өөрчилж ашиглаж болох уу?

Мэдээж. Энэ бол жишиг загвар бөгөөд та өөрийн бизнесийн онцлог, тухайн зөвлөхтэй тохиролцсон нөхцөлүүддээ тааруулан засаж, өөрчилж ашиглах бүрэн боломжтой.

Дүгнэлт

Чанартай, ойлгомжтой гэрээ бол амжилттай хамтын ажиллагааны үндэс суурь юм. Энэ нь талуудын эрх ашгийг хамгаалж, хүлээлтийг нэгтгэж, болзошгүй эрсдэлээс сэргийлдэг.

Анхааруулга: Энэхүү нийтлэл болон гэрээний загвар нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хууль зүйн зөвлөгөө биш юм. Аливаа гэрээг эцэслэхээсээ өмнө мэргэжлийн хуульчаар хянуулахыг зөвлөж байна.